Βραβείο Νομπέλ Ιατρικής 2020...

To βραβείο Νομπέλ 2020 στην Ιατρική μοιράζονται οι επιστήμονες : Harvey J. Alter, Michael Houghton και Charles M. Rice «για την ανακάλυψη του ιού της ηπα-

τίτιδας C.»

Δυο δρασκελιές δρόμος ήταν τελικά…

Θεωρούσες τον εαυτό σου «λιγουλάκι» ρατσιστή… Ούτε που κατάλαβες πως έγινες 

φασίστας…

5 Οκτώβρη... Από τη στήλη του Ριζοσπάστη "Σαν σήμερα"...

1582 Η μέρα που δεν υπήρξε ποτέ... Είναι η πρώτη μέρα του Ιουλιανού Ημερολογίου, 
που παραλείφθηκε, προκειμένου να εναρμονιστούν οι ημερομηνίες με το Γρηγοριανό 
Ημερολόγιο.

1713 Γεννιέται ο Γάλλος φιλόσοφος και συγγραφέας Ντενί Ντιντερό.

1864 Γεννιέται ο Γάλλος εφευρέτης Λουί Λιμιέρ, που μαζί με τον αδερφό του, Ογκίστ, 
κατασκεύασαν την πρώτη κινηματογραφική μηχανή.

1882 Γεννιέται ο Αμερικανός φυσικός Ρόμπερτ Γκόνταρντ, που θεωρείται ένας από 
τους θεμελιωτές της τεχνολογίας των πυραύλων.

1908 Η Βουλγαρία κηρύσσεται ανεξάρτητη από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

1912 Η Ελλάδα κηρύσσει τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ενώ ο στόλος 
της μπλοκάρει τα μικρασιατικά παράλια (Α' Βαλκανικός Πόλεμος).

1915 Μετά από την άρνηση του βασιλιά να υπογράψει την επιστράτευση ώστε να μπει 
η Ελλάδα στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο με τον ιμπεριαλιστικό συνασπισμό της Αντάντ, 
ο Ελ. Βενιζέλος παραιτείται από την πρωθυπουργία.

1934 Υπογράφεται το «Σύμφωνο κοινής δράσης ενάντια στη στρατιωτικοφασιστική 
δικτατορία» μεταξύ του ΚΚΕ, του Αγροτικού, του Σοσιαλιστικού και του Εργατικού 
Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, καθώς και της Ενωτικής ΓΣΕΕ, της ΓΣΕΕ και των 
Ανεξάρτητων Συνδικάτων.

1952 Ξεκινά τις εργασίες του 19ου Συνεδρίου του το Πανενωσιακό Κομμουνιστικό 
Κόμμα (μπολσεβίκοι), κατά το οποίο μετονομάστηκε σε Κομμουνιστικό Κόμμα της 
Σοβιετικής Ενωσης (5-14/10/1952).

1955 Μετά από το θάνατο του Αλ. Παπάγου, ο βασιλιάς Παύλος δίνει την εντολή 
σχηματισμού κυβέρνησης στον Κ. Καραμανλή.

1968 Σφοδρές συγκρούσεις στο Λοντοντέρι μεταξύ αστυνομίας και διαδηλωτών 
εγκαινιάζουν νέα περίοδο αναταραχής στη Βόρεια Ιρλανδία.

Αϊδέε Μερσέδες Σόσα (Haydée Mercedes Sosa) (1935 - 2009)...

Σαν σήμερα... 4 Οκτώβρη 2009, έφυγε από τη ζωή, η Αϊδέε Μερσέδες Σόσα 
(Haydée Mercedes Sosa) (1935 - 2009), γνωστότερη ως La Negra, τραγουδίσ-
τρια από την Αργεντινή, που απέκτησε φήμη όχι μόνο στην Λατινική Αμερική 
αλλά και διεθνώς. Έγινε επίσης γνωστή ως "η φωνή των ανθρώπων χωρίς φωνή".

Σαν σήμερα... 4 Οκτώβρη 1947, έφυγε από τη ζωή ο Μαξ Πλανκ (Max Planck), ένας πρωτοπόρος φυσικός επιστήμονας, ο πατέρας της κβαντικής φυσικής...

Μαξ Πλανκ (Max Planck) (1858 - 1947 κ.ε)...

Διακεκριμένος Γερμανός φυσικός, ο οποίος θεωρείται «πατέρας» της κβαντικής 
φυσικής (κβαντομηχανικής). Από πολύ νωρίς, όντας φοιτητής, αποφάσισε πως θα 
ασχοληθεί με τη θεωρητική φυσική. Ασχολήθηκε με τον τομέα ο οποίος αφορά τις 
θεμελιώδεις ιδιότητες της θερμότητας των σωμάτων.
Τον 1885 ο Planck διορίσθηκε έκτακτος καθηγητής της θεωρητικής φυσικής στο 
Πανεπιστήμιο του Κιέλου (Kiel) και ταυτόχρονα άρχισε μελέτες πάνω στην εντρο-
πία και την εφαρμογή της στη φυσικοχημεία.
Το 1892 έγινε τακτικός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου (Berlin) και 
άρχισε να πραγματοποιεί διαλέξεις θεωρητικής φυσικής, σε μεταπτυχιακούς 
φοιτητές. Αργότερα έγινε πρύτανης του Πανεπιστήμιο του Βερολίνου (Berlin).
Από το 1894 και μετά, έστρεψε την προσοχή του στο πρόβλημα της ακτινοβολίας 
μέλανος σώματος, του αντικειμένου αυτού, το οποίο απορροφά όλη την προσπίπτου- 
σα ακτινοβολία, η οποία πέφτει επάνω του, δηλαδή όλη την ηλεκτρομαγνητική 
ακτινοβολία και το οποίο επινοήθηκε για να διευκολυνθεί η μελέτη της θερμικής 
ακτινοβο-λίας των πραγματικών σωμάτων. Ο όρος «μέλαν σώμα» χρησιμοποιήθηκε 
για πρώτη φορά το 1860, από το Γερμανό φυσικό Gustav Robert Kirchhoff (1824 - 
1887 κ.ε). 

Ο Planck, στην προσπάθεια του να εξηγήσει θεωρητικά το φάσμα ακτινοβολίας του 
μέλανος σώματος, στο οποίο αδυνατούσε να δώσει απαντήσεις η κλασική φυσική, 
μετά από συνεχείς και επίπονες μελέτες, που κράτησαν σχεδόν 15 χρόνια, κατέληξε 
στη διαπίστωση, την οποία αρχικά δεν πίστευε και πολύ και δεν την υποστήριξε με 
ζήλο, πως η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία μπορεί να εκπέμπεται μόνο σε κβαντισ-
μένη μορφή, μόνο σε κβάντα (quanta), δηλαδή σε διακριτά πακέτα ενέργειας. 
Έτσι δέχθηκε ότι η ενέργεια δεν εκπέμπεται συνεχώς, αλλά σε διακριτές ποσότητες 
(quanta) και πως το μέγεθος κάθε ποσότητας είναι αντιστρόφως ανάλογο του μήκους 
κύματος. Η θεωρητική αυτή διαπίστωση, περιγράφεται από την εξίσωση E = hf, όπου 
h είναι η «σταθερά του Planck» και f η συχνότητα της ακτινοβολίας, εξίσωση η οποία 

έδινε την κατανομή για όλα τα μήκη κύματος. Αυτός είναι ο περίφημος «Νόμος ή αξίω-

μα Planck».
Η νέα θεωρία του Planck ήταν ριζικά αντίθετη με αυτή του James Clerk Maxwell 
(1831 - 1879 κ.ε), η οποία δεχόταν συνεχή την ενέργεια κι όχι διακριτή, δηλαδή
κβαντισμένη.
Η ανακάλυψη της σταθεράς Planck (h), η οποία χρησιμοποιείται για να περιγράψει 
το μέγεθος των κβάντων, οδήγησε στον ορισμό ενός νέου συνόλου φυσικών μονάδων, 
όπως είναι : η μάζα Planck, το μήκος Planck, ο χρόνος Planck κλπ.
Η σταθερά Planck, μαζί με την ταχύτητα του φωτός (c), είναι οι δυο θεμελιώδεις φυσι- 

κές σταθερές. Αυτή η ανακάλυψη, αν και στην αρχή δεν εκτιμήθηκε όσο έπρεπε, στη 

συνέχεια απετέλεσε την αρχή της γέννησης της Κβαντικής θεωρίας, η οποία προκάλεσε 

βαθύ ρήγμα στο οικοδόμημα της κλασικής φυσικής, ενώ ταυτόχρονα βοήθησε να γίνει καλύτερη η καθημερινή ζωή των ανθρώπων με τις εφαρμογές της. 

Η Κβαντική μηχανική εξήγησε φαινόμενα τα οποία η κλασική μηχανική και η κλασική 
ηλεκτροδυναμική αδυνατούσαν να περιγράψουν.
Την εργασία του για τη νέα θεωρία, ο Planck, τη δημοσίευσε στις 14 Δεκέμβρη του 
1900, αν και δεν ήταν απόλυτα ικανοποιημένος από αυτή. Θεωρούσε τη κβάντωση, 
περισσότερο ως ένα υπολογιστικό τέχνασμα, ως μια καθαρά τυπική παραδοχή, παρά 
ως μια θεμελιώδη αρχή. Πάντως, ως αναγνώριση της συμβολής του στην εξέλιξη της 
φυσικής και την ανακάλυψη των κβάντων ενέργειας, του απονεμήθηκε, το 1918, το 
βραβείο Νόμπελ (Nobel prize) φυσικής.
Όταν το 1905, ο Einstein δημοσίευσε την Ειδική θεωρία της Σχετικότητας, ο Planck 
ήταν μεταξύ των λίγων επιστημόνων της εποχής που αναγνώρισαν τη σημασία της. 
Χάρη στη μεγάλη επιρροή του Planck, ο οποίος ήδη αποτελούσε μια αναγνωρισμένη

αυθεντία στο χώρο της φυσικής, η νέα θεωρία του Einstein έγινε ευρύτατα αποδεκτή 

στη Γερμανία, αλλά και στη διεθνή κοινότητα των φυσικών.

Κατά τη διάρκεια της ανόδου του ναζισμού στη Γερμανία, ο Planck, αλλά και άλλοι 
επιστήμονες, κατηγορήθηκαν από τους χιτλερικούς, με κύριο εκφραστή το ναζιστή 
φυσικό Johannes Stark (1874 - 1957 κ.ε), ως εχθροί του Γερμανικού έθνους, επειδή 
εξακολουθού-σαν να διδάσκουν τις θεωρίες ενός Εβραίου, του Einstein. Δεν δίστα-
σαν μάλιστα, να τους αποκαλέσουν «λευκούς Εβραίους» και να ζητήσουν την τιμωρία 
τους. Ο Planck αντέδρασε και παραιτήθηκε από πρόεδρος της Πρωσικής Ακαδημίας 
Επιστημών. Από τότε άρχισε να ταξιδεύει και να δίνει πολυάριθμες δημόσιες ομιλίες 
και διαλέξεις, όχι μόνο για θέματα φυσικής, αλλά και για ευρύτερα κοινωνικά 
ζητήματα.
Το Φλεβάρη του 1944, το σπίτι του στο Βερολίνο καταστράφηκε ολοσχερώς από μια 
αεροπορική επιδρομή, μαζί και το σύνολο του επιστημονικού του αρχείου και της 
επιστημονικής του αλληλογραφίας.
Μετά το τέλος του πολέμου, φιλοξενήθηκε από ένα συγγενή του στην πόλη Γκέτινγκεν 
(Gottingen), όπου και πέθανε το 1947, σε ηλικία 89 ετών.
Ο Planck, υπήρξε ένας βαθιά συντηρητικός άνθρωπος, σε όλες του τις εμφάσεις. 
Επιστημονικά ήταν ντετερμινιστής, δηλαδή οπαδός της αιτιοκρατίας, της αιτιότητας. 
Πίστευε πως η αιτιότητα δεν είναι μια θέση που βασίζεται στην αλήθεια ή στο ψέμα, 

αλλά είναι μια θέση πίστης. Σε αυτά τα συντηρητικά πλαίσια κινούνταν και οι θρησ-
κευτικές του απόψεις, οι οποίες έφταναν μέχρι του σημείου να κατακρίνει συναδέ-

λφους του για τον αθεϊσμό τους. Ανεξάρτητα πάντως με όλα αυτά, η επιστημονική 
του προσφορά υπήρξε τεράστια και άνοιξε νέους δρόμους στην εξέλιξη των φυσικών 
επιστημών. 
Μια διαφορετική προσέγγιση η οποία αφορά τον άνθρωπο Max Planck, και αξίζει 
να αναφέρουμε, είναι το εξαίρετο ταλέντο του στη μουσική. Υπήρξε ένας εξαίρετος 

μουσικός. Έπαιζε πιάνο, εκκλησιαστικό όργανο και βιολοντσέλο, τραγουδούσε και 
συνέθετε τραγούδια και όπερες. Αν δεν γινόταν γνωστός με την επιστήμη του, ίσως 
να τον ξέραμε ως έναν μεγάλο επαγγελματία μουσικό. 

Κοσμάς Λεοντιάδης

*Το κείμενο αποτελεί απόσπασμα από το παράρτημα βιογραφιών του υπό έκδοση 
τετράτομου έργου μου «Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό των Άστρων και των ουράνιων αντικειμένων».

4 Οκτώβρη 1957... Η διαστημική περιπέτεια του ανθρώπου ξεκίνησε...

Μια εκπληκτική εικόνα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble....

Τμήμα του κρουστικού κύματος ενός υπολείμματος σουπερνόβα (supernova remnant), 

του Cygnus supernova. Η έκρηξη συνέβη με την κατάρρευση ενός άστρου, 20 φορές 

πιο μαζικού από τον Ήλιο, πριν από περίπου 15 χιλ. χρόνια.

Πάνω από 34 εκατομμύρια τα κρούσματα κορονοϊού σε όλο τον κόσμο...

Περισσότερα από 34,44 εκατ. κρούσματα κορονοϊού έχουν αναφερθεί σε όλο τον κόσμο και 1.024.917 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους λόγω της Covid-19, με βάση την καταμέτρηση 

του πρακτορείου ειδήσεων «Reuters».
Περιστατικά μόλυνσης από τον κορονοϊό έχουν αναφερθεί σε πάνω από 210 χώρες και εδάφη από τότε που εντοπίστηκαν τα πρώτα κρούσματα στην Κίνα τον Δεκέμβριο του 2019.
Σημειώνεται ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν να είναι η χώρα με τους περισσότερους θανάτους και κρούσματα στον κόσμο, καθώς μετρούν 207.060 νεκρούς και 7.260.393 περιστατικά, σύμφω-

να με την καταμέτρηση του πρακτορείου.

3 Οκτώβρη... Από τη στήλη του Ριζοσπάστη... "Σαν σήμερα"...

 1897 Γεννιέται ο μεγάλος Γάλλος κομμουνιστής ποιητής και πεζογράφος Λουί Αραγκόν, 
ο οποίος είχε σταθεί ενεργά στο πλευρό των Ελλήνων πολιτικών κρατουμένων την περίο-
δο μετά τον εμφύλιο. Όταν το 1980 επισκέφτηκε την Αθήνα, ο Αραγκόν είχε δηλώσει 
σχετικά: «Νιώθω μεγάλη συγκίνηση γιατί αυτή τη στιγμή είμαι μαζί σας. Όταν επισκέπ-
τομαι τις διάφορες χώρες δέχομαι εθιμοτυπικές επισκέψεις. Η δική σας όμως δεν είναι 
τέτοια. Ήμουν και θα είμαι πάντα στο πλευρό του ΚΚΕ». Μεταξύ των αγωνιστών υπέρ 
των οποίων πρωτοστάτησε για την απελευθέρωσή τους ο Αραγκόν ήταν και ο Γιάννης 
Ρίτσος.

1915 Ο ιμπεριαλιστικός συνασπισμός της Αντάντ αποβιβάζει αγγλογαλλικά στρατεύματα 
στη Θεσσαλονίκη.

1926 Εγκαινιάζεται η πρώτη Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης.

1929 Στο Λονδίνο υπογράφεται πρωτόκολλο για την αποκατάσταση των βρετανοσοβιε-
τικών διπλωματικών σχέσεων, που είχαν διακοπεί από τη Βρετανία στις 27/5/1927.
1935 Τα στρατεύματα της φασιστικής Ιταλίας εισβάλλουν στην Αβησσυνία (Αιθιοπία). 
Αρχίζει ο ιταλοαβησσυνιακός πόλεμος, ο οποίος θα λήξει το Μάη του 1936 με νίκη της 
Ιταλίας.

1936 Γεννιέται ο Αμερικανός συνθέτης Στιβ Ράιχ, πρωτοπόρος της μινιμαλιστικής μουσι-
κής.

1943 Οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής καταστρέφουν το χωριό Λυγγιάδες Ιωαννίνων και δολοφονούν 82 άνδρες, γυναίκες και παιδιά.

1945 Γεννιέται ο μεγάλος Σοβιετικός αθλητής του τριπλούν Βίκτορ Σανέγιεφ.

1965 Το Ενωμένο Κόμμα της Κουβανικής Σοσιαλιστικής Επανάστασης μετονομάζεται 
σε Κομμουνιστικό Κόμμα Κούβας.

1966 Αρχίζει στο Κακουργιοδικείο Θεσσαλονίκης η δίκη για τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη. Τελικά στις 30/12/1966 το δικαστήριο καταδίκασε τους Γκοτζαμάνη και Εμμανουηλίδη σε 11 και 8,5 χρόνια φυλάκιση αντίστοιχα, ενώ άλλοι 9 καταδικάστηκαν 
σε ποινές φυλάκισης από 3 έως 15 μήνες. Μετά την εγκαθίδρυση της στρατιωτικής δικτατορίας το 1967 αποφυλακίστηκαν όλοι.

1966 Μια παλιά ιστορία, τόσο ...νέα. Διαστάσεις σκανδάλου παίρνει η ψηφοθηρική παρέμβαση πολιτικών στα ποδοσφαιρικά. Ο υπουργός Δημοσίων Έργων, Κ. Μακρής, 
απειλεί με παραίτηση αν δεν προβιβαστεί (παράτυπα) στην Α' Εθνική ο ΟΦΗ, ο υπουρ-
γός Βιομηχανίας, Ι. Γκλαβάνης, απαιτεί από την Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία να παρα-
μείνει στην Α' Εθνική η Νίκη Βόλου (αν και υποβιβάστηκε), ενώ ο υπουργός Άνευ Χαρτοφυλακίου, Τ. Δρούλιας, εκδηλώνει «ζωηρό ενδιαφέρον» για την τύχη του Παναιγιάλειου...

1972 Πενήντα τέσσερις πολιτικοί κρατούμενοι των φυλακών Κορυδαλλού με έκκλησή 
τους προς τη Διεθνή Επιτροπή Νομικών και τη Διεθνή Αμνηστία καταγγέλλουν ότι η 
Ελληνική Στρατιωτική Αστυνομία συνεχίζει να χρησιμοποιεί βασανιστήρια εναντίον 
των κρατουμένων.

1979 Αυτοκτονεί ο φιλόσοφος Νίκος Πουλαντζάς.

Επιστήμονες υπολόγισαν τη συνολική ποσότητα ύλης στο Σύμπαν...

Η ακριβής μέτρηση της συνολικής ποσότητας ύλης στο σύμπαν αποτελούσε ανέκαθεν έναν 

από τους κορυφαίους στόχους της κοσμολογίας- και επιστήμονες στο University of California, Riverside, κατάφεραν να κάνουν ακριβώς αυτό.

*Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο, εδώ : https://physicsgg.me/2020/09/30/%ce%b5%cf%80%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%ae%ce%bc%ce%bf%ce%bd%ce%b5%cf%82-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%bb%cf%8c%ce%b3%ce%b9%cf%83%ce%b1%ce%bd-%cf%84%ce%b7-%cf%83%cf%85%ce%bd%ce%bf%ce%bb%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%80/

2 Οκτώβρη 1968... Η σφαγή του Τλατελόλκο...

Χιλιάδες Μεξικανοί διαδηλώνουν κατά των Ολυμπιακών Αγώνων που πρόκειται να 
αρχίσουν στη χώρα τους. Στρατός και αστυνομία επιτίθεται με ιδιαίτερη σφοδρότητα 
και ανοίγει πυρ: 260 διαδηλωτές πέφτουν νεκροί και 1.200 τραυματίζονται.

Σαν σήμερα... 2 Οκτώβρη 1804, πεθαίνει ο Νικολά-Ζοζέφ Κυνιό (Nicolas-Joseph Cugnot) (1725 - 1804)...

Ο Κυνιό ήταν Γάλλος αξιωματικός του πυροβολικού και εφευρέτης του πρώτου ατμοκίνητου οχήματος.

«Πανδημία» απολύσεων και φτώχειας στην αμερικανική ήπειρο...

Η πανδημία του κορονοϊού, που έχει κοστίσει τη ζωή σε πάνω από 1 εκατ. ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, έχει προκαλέσει παράλληλα όξυνση της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης, αλλά και των αντιλαϊκών ...«αντανακλαστικών» του κεφαλαίου σε όλες τις χώρες...

*Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο, εδώ : https://www.902.gr/eidisi/kosmos/237930/pandimia-apolyseon-kai-ftoheias-stin-amerikaniki-ipeiro

Μεγάλο μαθητικό συλλαλητήριο στην Αθήνα...

«Η μάσκα δεν είναι η μόνη προστασία, δώστε λεφτά για την Παιδεία», «Κάτω 
από τη μάσκα έχουμε φωνή, μόρφωση και υγεία σε κάθε μαθητή», «Με μάσκα - παγουρίνο δεν βγαίνει η πανδημία, δώστε λεφτά για την Παιδεία»...